×

منوی بالا

منوی اصلی

دسترسی سریع

اخبار سایت

true
true

ویژه های خبری

false
true
true
گذری بر سلامت روان و پدیده انتقال در کارگاه آموزشی کانون


به گزارش روابط عمومی کانون صنفی کارمندان بازنشسته صنعت نفت ایران؛ دراین جلسه دکتر همایون پورکرامتی و دکتر نعمت به سخنرانی درباره دو موضوع سلامت روان و پدیده انتقال پرداختند.

تفاوت های استرس و اضطراب را بدانیم

پورکرامتی به عنوان سخنران نخست این مراسم بحث خود را با تعریف استرس آغاز کرد:من از تفاوت معانی استرس شروع می کنم. استرس حالتی است که به عنوان فشار روانی تعریف شده است. هر فشار روانی می تواند استرس تعریف شود که می تواند خوب  یا بد باشد؛ حادثه ای خوشحال کننده یا اضطراب زا و حتی ناراحت کننده، ارتقای شغلی، ازدواج و طلاق، از دست دادن عزیزان، بازنشستگی، جابجایی منزل، ازدواج و به طور خلاصه هر حالتی که فشار روانی ایجاد کند منشاء استرس است که البته با اضطراب تفاوت دارد. اضطراب دلشوره و نگرانی و ترسی است که منبع مشخصی ندارد. همین اضطراب نیز خوب و بد دارد. اضطراب امتحان یا اضطراب معامله ملکی و… که اساسا اضطراب بدی نیست و باعث دقت و پیشرفت و حرکت می شود و با اضطراب بیمارگونه تفاوت دارد. اضطراب بیمارگونه حالتی از نگرانی و تشویش دائمی است و شخص عمدتا در تمام ساعات روز دلشوره دارد و منشا آن را نمی داند. بسیاری در تشخیص این دو اشتباه می کنند.

وضعیت افسردگی با عزا متفاوت است

پورکرامتی درباره علت اختلالات روانی گفت: بیماری ها و اختلالات روانپزشکی و روانشناسی از نظر تعیین علت ها تغییرات فاحشی داشته است به طوری که از حدود ۳۰ – ۴۰ سال گذشته بین اختلالات روانپزشکی و بیماری های جسمی تفاوت زیادی گذاشته نمی شد و در مورد علت ها نیز داستان های قدیمی از جمله کودکی فرد و اتفاقات گذشته او و… مورد توجه قرار میگرفت. امروز دقیقا مشخص شده است که کجای مغز بد کار می کند و اشکالات در کجای مغز باعث شده است که هورمون ها و عوامل شیمیایی و بیوشیمیایی و ناقل های عصبی دچار تغییرات شوند و مشکل به وجود آید.

وی افزود:اینگونه نیست که اتفاقی ۶۰-۷۰ سال پیش رخ داده است و فرد حالا به  افسردگی دچار شده باشد. البته در اختلالات روانشناسی نیز عوامل آسیب زا مثل هر بیماری دیگری وجود دارند. اگر فردی مستعد اختلالات روانی باشد به طور طبیعی به عنوان مثال بعد از گذشت دوره سوگواری انتظار می رود مشکلات خلقی او برطرف شود. ولی شاید کسی در همین شرایط تا یک سال به همان شیوه زندگی کند و هر روز ناراحت و پریشان و بی حوصله باشد و عملکرد او مختل شود به طور طبیعی این وضعیت افسردگی است و با حالت عزا تفاوت دارد.

مردم از مراجعه به مشاور پرهیز نکنند

پورکرامتی با تاکید براینکه  باید نگاهمان را به اختلالات روانی تغییر دهیم اظهار کرد:بیماری های اختلال روان در جوامع مختلف تفاوت های چندانی ندارند یعنی اسکیزوفرنی و شیزو فرنی و جنون در آمریکا و ایران از نظر حدود و درصد یکی است. بنابر این باید همچون سایر اختلالات جسمی به اختلالات روانی نگاه کرد. اینکه مردم برای مراجعه به مشاور و روانشناس پرهیز دارند و از برچسب زدن هراس دارند اشتباه است چراکه باید این وضعیت تغییر کند و باید نگاهمان را نسبت به اختلالات روانی تغییردهیم.

هیچکس از نظر روان سلامت مطلق ندارد

پوکرامتی  با طرح این سوال که ما به چه چیزی سلامت روان می گوییم و اساسا چه کسی سالم است گفت: مرحوم فروید عقیده داشت تمام اختلالات و اشکالاتی که در طول رشد از شیرخوارگی تا نوجوانی فرد را درگیر می کند پایه وعلت بیماری های اعصاب و روان است  البته در اواخر عمر خود به این نتیجه رسید که تمام این بیماری ها علت های مغزی دارد و روزی مشخص می شود چه اشکالی در مغز پیش می آید که فرد افسرده می شود و اضطراب و تشویش و دل نگرانی هایی دائمی دارد. او فردی نابغه بود ولی حرفهای او بیشتر در محدوده فرد سالم کاربرد دارد. هیچ کدام از ما از نظر روان سلامت مطلق نداریم و همه ممکن است اشکالاتی داشته باشند ولی تا زمانی که این اشکالات زندگی و عملکرد ما را مختل نکرده اند سلامت هستیم. اگر یک منحنی را در نظر بگیریم محدوده ای نرمال و طبیعی است و دو سوی آن بیماری است.

او تصریح کرد:گفته شده که سلامت روان شامل آسایش ذهنی و روانی و حالتی است که فرد توانایی دارد و می تواند خود را بشناسد و با فشارها مقابله کند و راه حل مناسبی برای آن پیدا کند و بتواند با مشکلات روزمره تعامل مناسبی پیدا کند. چنین فردی سلامت روان بهتر و بیشتری دارد و برای خود و اجتماع نقش موثری ایفا می کند و می تواند حقوق خود را بشناسد و از آن دفاع کند. همچنین حقوق دیگران را رعایت کند و عملکرد مثبتی داشته باشد، نیاز های زندگی خود را فراهم کند و برای دشواری های زندگی خود راه حل مناسبی بیابد.

وی در ادامه افزود:از دیگر ویژگی های یک فرد سالم این است که تحت تاثیر عواطف، خشم، عشق و تنفر زندگی خود را مختل نمی کند؛ اگر عشق از یک حدی بگذرد اختلال روانی محسوب می شود. همینطور خشم و تنفر، چون اگر شخصی از همه انسان ها متنفر باشد می توان آن را یک اختلال روانی به حساب آورد. در مقابل این مسئله باید بتوانیم همدیگر را دوست داشته باشیم.احترام به خود و توان پیدا کردن راه حل برای جبران کمبود های خود و جلب احترام و دوستی دیگران ازجمله نشانه های سلامت روان است.

مرفهین لزوما بی درد نیستند

پورکرامتی خاطرنشان کرد: در مورد بیماری های اعصاب و روان هیچ گروه و طبقه ای از جامعه مصون نیستند و نمی توان گفت کسی که رفاه اقتصادی دارد مشکلات اعصاب و روان نخواهد داشت. تحقیقی از زمان آقای خاتمی تا قبل از آقای روحانی انجام شده است و دیده شده درصد بیماری های افسردگی در جامعه ما تقریبا به ۵۰% رسیده که بسیار زیاد است.

این متخصص اعصاب و روان در تبیین ویژگی های ضعف روان افراد تصریح کرد:اینکه خوشحال نیستیم، دائما دلخوریم، از دست دادن آسان تعادل روانی و بی خوابی های مکرر، احساس سرخوشی و افسردگی متناوب، ترس دائمی و بی جهت و نگرانی دائم از اینکه ممکن است اتفاق بدی بیفتد، حق به جانب بودن دائم، عدم رعایت حقوق دیگران، خشم ناگهانی، پشیمان شدن و… از ویژگی های ضعف روان افراد است. در ادامه ذکر این نکته ضروری است که افسردگی با غم و غصه تفاوت دارد. شاید آهنگی را بشنویم و یا فیلمی را ببینیم و متاثر شویم؛ حادثه ای ببینیم و اشک ما دربیاید، اسم این حالت افسردگی نیست بلکه افسردگی مثل سایر بیماری ها باید معیارها و ملاک هایی داشته باشد. در بیماری افسردگی باید دوام علایم بیش از دو هفته باشد که  یکی از این علائم خلق افسرده است: پر اشتهایی و کم اشتهایی، بی خوابی، زیاد خوابیدن، از دست دادن فعالیت های روزمره، پیدا کردن مشکلات جنسی  از جمله علایم افسردگی هستند.

برای تقویت حافظه مطالعه کنیم

وی در ادامه و در تبیین ضرورت فعالیت های جسمانی گفت: فعالیت های جسمانی مناسب به عنوان مثال  بیست دقیقه پیاده روی در روز به اندازه ای که تعداد ضربان قلب و تعداد تنفس بالا بیاید و بدن احساس خستگی و دچار تعریق شود برای بدن کافی و مناسب است. باید توجه داشت که در سالمندی وزن قلب بزرگتر می شود و عروق حالت ارتجاعی خود را ندارد و برای اینکه به طور طبیعی اصلاحاتی در این مورد صورت بدهیم باید فعالیت های فیزیکی داشته باشیم.

اودرباره اهمیت مطالعه و کیفیت خواب بیان کرد: برای تقویت حافظه باید مطالعه و بازی های فکری کرد. استفاده بهتر از مغز در دوران سالمندی باعث بهتر شدن عملکرد آن می شود. باید بهداشت روان و خواب مناسبی در این دوران داشته باشیم .انسانها به ۶ تا ۹ ساعت خواب نیاز دارند و میزان خواب در سالمندی کاهش می یابد اما باید بتوانند در این زمان کم بهتر بخوابند و بهداشت خواب باید رعایت شود؛ درجه حرارت و رنگ و نور و ساعات خواب و غذای قبل از خواب و مصرف مواردی که عمق خواب را کم می کند اهمیت دارند. اگر در زمان خواب به عمق مراحل ۳ و ۴ خواب نرسیم صبح بعد از بیدار شدن احساس می کنیم خواب راحتی نداشتیم. باید کیفیت خواب را رعایت کنیم و هر بی خوابی با قرص خواب چاره نمی شود. قرص های خواب به خصوص مواردی که سریع الاثر هستند با دو هفته مصرف شخص را به اعتیاد می رسانند و ترک کردن آنها سخت است. از جمله مواردی که باید در بحث بهداشت خواب به آنها اشاره کرد عدم وجود تلوزیون در اتاق خواب و همینطور نبردن موبایل به تخت خواب و مطالعه نکردن در اتاق خواب است چون ملاتونین ایجاد خواب می کند و این موارد مانع از ترشح این ماده در مغز می شود. اگر مدتی است که بی خوابی داریم باید علت های بی خوابی مشخص شود و به دنبال آن برویم. در بیماری های اضطرابی مثل وسواس و در افسردگی و سایر بیماری های اعصاب نیز می توان اختلال خواب را پیدا کرد که بر سلامت روان ما تاثیر گذار است.

پدیده انتقال جلوی گرفتار شدن در تله های ارتباطی را میگیرد

دکتر نعمت دیگر سخنران این کارگاه آموزشی بود که سخنانش را با تشریح چیستی پدیده انتقال آغاز کرد: یکی از مباحثی که در دانشگاه مطرح است وشامل حال همه ما می شود پدیده انتقال است. هر انسانی باید پدیده انتقال را به خوبی بشناسد. شاید یکی از بزرگترین نیازهای ما این باشد که مورد پذیرش و قبول دیگران واقع بشویم و دیگران ما را دوست داشته باشند و ما را قبول کنند در این ارتباطات که از مسائل بسیار مهمی است تله هایی ارتباطی ایجاد می شود و پارازیت هایی به وجود می آید که ما نادانسته در آنها گرفتار می شویم و ارتباطاتمان با دیگران خراب می شود در حالی که دلیل آن  را نمی دانیم اگر این پدیده را بشناسیم برای ما بسیار مفید خواهد بود چون کمتر در تله های ارتباطی گرفتار خواهیم شد.

وی  سپس با طرح چند سوال افزود: پدیده انتقال دو حالت دارد یا مثبت است یا منفی  و از این دو حالت خارج نیست. داشتن احساس خوب نسبت به افراد جدید و منفی یعنی احساس بد نسبت به آنها متاسفانه باعث می شود عادت پیش داوری در ما تشدید شود.برای درک بهتر به این تعریف رجوع می کنیم: پدیده انتقال عبارت است از آثار و نتایج پاره ای از گرایش ها، احساسات، انگیزه ها و… از روابط پیشین به موقعیت های کنونی  که بخش عمده این واکنش در ناخودآگاه ما است و ما از آن خبر نداریم ولی منتقل می شود. مبانی علمی می گوید ۹۵% از اطلاعات ما در بخش ناخودآگاه است و فقط ۵% در بخش خودآگاه قرار دارد. روابطی هم که با دیگران برقرار می کنیم در ۹۵% از ناخودآگاه ما ناشی شده است و از روابط پیشین به موقعیت های کنونی منتقل می شود. آنچه باعث می شود ما در مورد دیگران به قضاوت می نشینیم و خوب و بد می کنیم همین است. این داستان مبنای قضاوت ما است.

ارتباط مثبت پایه همکاری است

نعمت تصریح کرد:در روابطی که با دیگران داریم این امکان وجود دارد که رفتاری از کسی سر بزند که برای ما مشمول همین قاعده باشد. همه ما این مساله را تجربه کرده ایم. در روابطی که ما با همکاران خود ایجاد می کنیم کمک گرفتن و کمک کردن به کسی که از او خوشمان نمی آید سخت است. شدت داشتن این پدیده وجه مثبت و منفی آن کار را برایمان سخت می کند چون نمی توانیم ارتباط برقرار کنیم و ارتباط، نخستین و مهمترین گام در کمک کردن است.این ویژگی می تواند در کار ما و در مددکاری و کمک گرفتن مددجو از ما به وجود بیاید و می توان به محض برخورد در اولین دیدار به وجود بیاید. این حس اگر میانه باشد خوب است ولی در صورت مثبت و منفی بودن آن باید به همکار دیگری ارجاع داده شود.

وی اضافه کرد: دانستن و ندانستن این نکته چه تاثیری در زندگی و ارتباطات ما دارد؟ انسان حرفه ای کسی است که این پدیده را بشناسد، ماباید بدانیم کسی را که می بینم بخصوص در مورد کسانی که برای اولین بار می بینیم باید عمده برداشت های ما در حد وسط مثبت و منفی باشد.رازی را برای شما می گویم. هیچ رابطه ای وجود ندارد که ما با دیگران برقرار کنیم و این پدیده حضور و وجود نداشته باشد بخشی از این پدیده در هر رابطه ای که ما با دیگران برقرار می کنیم حضور دارد.

مراقب تن صدای خود باشیم

نعمت درباره مصادیق مدیریت پدیده انتقال تاکید کرد:۹۰% از این ارتباط زبان بدن است تن صدا نیز موثر است. ما تقریبا و تحقیقا در بررسی های انجام شده ۳۸% با تن صدا کار می کنیم بنابراین مراقب تاثیر تن صدای خود روی دیگران باشید. بین دست و چشم رابطه ظریف و زیبایی وجود دارد وقتی چشم گریه می کند دست پاک می کند و زمانی که دست درد می کند چشم می گرید. دست ها و چشمها جزو موارد مهم هستند چشمها اصلا نمی توانند دروغ بگویند. اضطراب روی دست ها و چشم ها اثر زیادی دارد. من در کار به نگاه و چشمها و دستهای فرد مقابل توجه بیشتری دارم. به همین دلیل موقع کار کردن پشت میز نمی نشینم تا تمام حرکات بدنی شخص را، سکوت و تن صدا و لرزش پاها و… را مشاهده و بررسی کنم. افرادی که به دنبال گمراه کردن بچه های ما هستند یاد گرفته اند ظاهری آراسته داشته باشند و با لحنی خوب صحبت کنند. کاسب های خوب با لحن خوب با مشتری حرف می زنند و با لحنی احترام آمیز جنس را می فروشند.

وی اشاره کرد:فرض کنید کودکی دو ساله در سرمای زمستان در کنار مادرش ایستاده است و صاحبخانه اسباب و اثاث آنها را بیرون ریخته است. صاحبخانه پالتویی به تن و قد بلندی دارد. این بچه در بزرگسالی جزئیات را به یاد ندارد ولی این موارد در ناخودآگاه او وجود دارد. همین بچه وقتی به مدرسه برود و معلم او شباهتهایی با صاحبخانه داشته باشد با اینکه داستان را به یاد ندارد ولی در ناخودآگاه خود بی آنکه بداند از روابط پیشین به موقعیت کنونی منتقل می شود. عکس این موضوع نیز ممکن است. بنابراین هیچ رابطه ای وجود ندارد که این پدیده در آن وجود نداشته باشد.

لازمه خودآگاهی شناخت ما از احساسات است

او افزود:ما باید بتوانیم این تاثیر را در زندگی کمتر کنیم. چیزهایی در ناخودآگاه ما وجود دارد که اثرگذار است ما باید این چیزها را بشناسیم هرچقدر موفق بشویم این عوامل را شناسایی کنیم در کمرنگ کردن و بی اثر کردن اثرات منفی آن موفقتر خواهیم بود. لازمه خود آگاهی، آگاهی از پدیده هایی است که باید از نظر احساسات شناخته شده باشند؛ اینکه من چه احساسات، انگیزه ها، افکار و باور هایی دارم. هر چه این موارد و بخصوص نیازهای ما بیشتر شناخته شود بهتر می توان با آن مقابله کرد.ما از چه طریقی با دنیای اطراف ارتباط برقرار می کنیم؟ از طریق حواس پنجگانه بعلاوه یک! چون تفکر ما هم هست. حتی قبل از تولد نوزاد دریافت و شنوایی دارد هیچ چیزی از بین نمی رود و همه چیز در یک جایی ثبت و ضبط و بایگانی می شود. این موارد در پدیده انتقال نیز ظهور می کند.

وی تاکید کرد: مغز تنها عضو بدن است که استراحت و خواب ندارد. و نگهداری از این موارد نیز ذهن را خسته می کند.قبل از خواب باید چند سوال از خود پرسید:چرا خدا من را دوست دارد؟چرا من آدمی دوست داشتنی برای خدا هستم؟وقتی شما در خواب هستید مغز کار خود را می کند و پاسخ سوالهای شما را می یابد.

این متخصص اعصاب و روان در پایان اظهار کرد: جواب سوالی که در ابتدا پرسیدم این است که ما مسائل را شخصی نکنیم. اگر کسی را دیدیم و از او خوشمان آمد یا نیامد و برعکس، این نفرت از این پدیده است از ما نیست. باید بدانیم او از ما بدش نمی آید بلکه این پدیده باعث می شود او از ما بدش بیاید و این نفرت در درون او است من از این طریق خودم را بهتر خواهم شناخت.ما باید در زندگی نگاهمان را که از حواس ۵+۱ نشئت گرفته است بازنگری کنیم همه چیز از افکار ما ناشی می شود؛ باید افکارمان را بازنگری و گندزدایی کنیم. اگر می خواهیم رشد کنیم باید نگاه خود را عوض کنیم. این نگاه از تربیت و خانواده و فرهنگ و نفسانیات و تحصیل و… من می آید باید ببینیم من درست می بینم یا نه؟ از کجا معلوم من درست می بینم؟ این مسئله باید مورد توجه و تامل قرار گیرد.

سخنان کوتاه فرامرز زرعی دبیر کمیته های تخصصی کانون پایان بخش این مراسم بود: اینجا ۹ کمیته تخصصی دارد و اولین و قویترین کانونی است که تا کنون در تاریخ کانون ها بوده است. ما دراینجا با عزیزانی طرف هستیم که بدون هیچگونه چشمداشتی صمیمانه زحمت می کشند، با عشق کار می کنند و احساس می شود که در این کانون حرف حرف دل است. این شروع ما است و امیدواریم کمی ها و کاستی ها بخشیده شود چون کانون تا امروز سابقه آموزشی نداشته است و به تازگی کار خود را آغاز کرده است کند ما به کمک شما عزیزان نیازمندیم تا روز به روز این محیط و امکانات آماده ترشود.
اساتید بزرگی به جمع ما پیوسته اند که ما از وجود آنها استفاده می کنیم و مساله مستند سازی و مدیریت دانش برای ما بشدت حائز اهمیت است. امیدواریم بتوانیم  از دانش همه افراد برای  صنعت و خارج از آن  استفاده کنیم . در هر صورت تلاش ما بر این است که این کانون را با تلاش شما رونق  و توسعه داده و به اهداف عالی خود برسیم.

false
true
true
true

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد

برای ارسال دیدگاه شما باید وارد سایت شوید.

true